Genellikle yetişkin hastalığı olarak bilinse de, yapılan araştırmalar bu rahatsızlığın çocuklarda ve gençlerde de sıklıkla karşılaşıldığını göstermektedir.
Bazı kaynaklar, çocuklarda TME problemlerinin görülme sıklığını %5 ila %15 arasında olduğunu belirtmektedir.
Çocuklarda TME Problemlerinin Belirtileri
Çocuklarda TME sorunları, yetişkinlerdeki gibi çeşitli belirtilerle kendini gösterebilir. En sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:
Çene Eklemi Sesleri: Ağız açılıp kapanırken veya çiğneme sırasında klik (tıkırtı), kütleme veya gıcırdama sesleri gelmesi. Bu, çocuklarda en yaygın bulgulardan biridir.
Ağrı: Çene eklemi, çiğneme kasları, yüz, kulak çevresi veya boyun bölgesinde ağrı veya hassasiyet.
Çene Hareketlerinde Kısıtlılık: Ağzı rahatça açamama veya açmada zorlanma.
Çene Kilitlenmesi: Ağzı açmaya çalışırken çenenin geçici olarak takılıp kalması (kilitlenme).
Baş Ağrısı: Özellikle sabahları veya gün içinde ortaya çıkan baş ağrıları.
Maloklüzyon (Kapanış Bozuklukları): Dişlerin olması gerektiği gibi bir araya gelmemesi.
Nedenleri Neler Olabilir?
Çocuklarda TME problemlerine zemin hazırlayan çeşitli faktörler bulunmaktadır:
Parafonksiyonel Alışkanlıklar:
Diş gıcırdatma ve sıkma (bruksizm), özellikle uyku sırasında.
Parmak emme, tırnak yeme veya yabancı cisimleri kemirme.
Uzun süreli sakız çiğneme.
Travmalar: Çene bölgesine alınan darbeler, spor kazaları veya düşmeler.
Maloklüzyonlar: Yanlış kapanışlar, çapraşık dişler veya erken süt dişi kayıpları.
Gelişimsel Faktörler: Çene yapısındaki gelişimsel bozukluklar.
Sistemik Hastalıklar: Nadiren de olsa romatoid artrit gibi eklem hastalıkları.
Psikososyal Stres: Stres ve kaygı, diş sıkma veya gıcırdatmayı tetikleyerek TME sorunlarına katkıda bulunabilir.
Tedavi Yaklaşımı
Çocuklarda TME tedavisinde genellikle cerrahi olmayan (konservatif) ve multidisipliner bir yaklaşım benimsenir:
Yaşam Tarzı Değişiklikleri: Sert yiyeceklerden kaçınma, çene dinlendirme, stres yönetimi.
Davranışsal Tedaviler: Kötü alışkanlıkların (parmak emme, tırnak yeme, diş sıkma) bırakılmasına yönelik destek.
Stabilizasyon Splinti: Eklem yapılarındaki baskıyı azaltmak, kasları rahatlatmak, doğru çene kapanışını bulmak için sıklıkla tercih edilirler.
Fizik Tedavi: Çene kaslarını güçlendiren ve hareket aralığını artıran egzersizler.
Ortodontik Tedavi: Çenenin doğru hizalanmasını sağlayarak eklem üzerindeki yükü azaltmak için uygulanabilir.
Eğer çocuğunuzda bu belirtilerden herhangi birini fark ederseniz, doğru teşhis ve uygun tedavi planlaması için bir uzmana başvurmalısınız.
Çocuklarda Çene Eklem Rahatsızlıkları Tedavi Edilmezse ne olur?
Çocuklarda Temporomandibular Eklem (TME) bozukluklarının tedavi edilmemesi, zamanla bir dizi olumsuz sonuca ve komplikasyona yol açabilir. Çocukluk dönemi, çene ve yüz yapısının gelişiminin devam ettiği kritik bir dönem olduğundan, bu tür problemlerin erken teşhis ve tedavisi büyük önem taşır.
Tedavi edilmeyen TME problemlerinin olası sonuçları şunlardır:
Kalıcı Eklem Hasarı ve Fonksiyon Kaybı
Eklem Dejenerasyonu: Tedavi edilmeyen vakalarda, çene eklemi diski yerinden kayabilir, eklem yüzeylerinde aşınma ve ilerleyen dönemde dejeneratif artrit (eklem iltihabı/kireçlenme) oluşabilir. Bu durum, eklemde kalıcı yapısal bozulmalara yol açabilir.
Çene Hareketlerinde Kısıtlılık: Başlangıçta hafif olan ağız açma zorluğu, eklemdeki hasar ilerledikçe kalıcı hareket kısıtlılığına (hipomobilite) veya çene kilitlenmesine (trismus) dönüşebilir, bu da çocuğun normal çiğneme, konuşma ve esneme gibi günlük işlevlerini ciddi şekilde etkiler.
Kronik Ağrı ve Yaşam Kalitesinde Düşüş
Ağrının Kronikleşmesi: Başlangıçta geçici olan çene, yüz, kulak ve baş ağrıları, tedavi edilmediği takdirde kronikleşebilir ve şiddeti artabilir. Kronik ağrı, çocuğun okul başarısını, sosyal yaşamını ve genel mutluluğunu olumsuz etkileyebilir.
Baş Ağrıları: TME bozuklukları sıklıkla gerilim tipi baş ağrılarına, özellikle şakak ve alın bölgesinde ağrılara neden olabilir.
Diş ve Kapanış Problemleri
Diş Aşınması: TME sorunlarına genellikle eşlik eden diş gıcırdatma veya sıkma (bruksizm) alışkanlığı tedavi edilmediğinde, dişlerde ciddi aşınmalara, kırılmalara ve hassasiyete neden olabilir.
Maloklüzyonun İlerleyişi: Var olan kapanış bozuklukları (maloklüzyon) kötüleşebilir veya TME problemi çene pozisyonunu değiştirerek yeni kapanış bozukluklarının ortaya çıkmasına zemin hazırlayabilir.
Gelişimsel ve Psikolojik Etkiler
Çene Büyüme Bozuklukları: Çocukluk ve ergenlik dönemi büyüme dönemleri olduğu için, eklemdeki kalıcı hasar veya travma, çene kemiğinin (mandibula) büyümesinde asimetriye veya yetersiz gelişime yol açabilir. Bu da yüz asimetrisine neden olabilir.
Psikososyal Sorunlar: Kronik ağrı, kısıtlı çene hareketleri ve yüz bölgesindeki rahatsızlıklar, çocuklarda stres, kaygı, depresyon gibi psikolojik sorunların gelişmesine ve öz saygının düşmesine katkıda bulunabilir.
Çocuklarda TME problemleri genellikle yetişkinlere göre tedaviye daha hızlı ve olumlu yanıt verme eğilimindedir, çünkü çene büyümesi devam etmektedir. Bu nedenle, belirtilerin fark edilmesi durumunda, ileride geri dönülmez hasarların oluşmasını engellemek ve çocuğun sağlıklı büyüme gelişimini desteklemek için bir uzmana başvurmak kritik derecede önemlidir.
