TME Anatomisi
Çene eklemi olarak da bilinen Temporomandibular Eklem (TME), vücudumuzdaki en karmaşık eklemlerden biridir ve konuşma, çiğneme, esneme gibi temel işlevler için kritik öneme sahiptir.
Çene Eklemi (Temporomandibular Eklem – TME) Anatomisi
TME, alt çene kemiği (mandibula) ile kafatası (temporal kemik) arasındaki bağlantıyı sağlar. Bu eklem, menteşe hareketi (açma-kapama) ve kayma hareketi (ileri-geri, sağa-sola) yapabilme yeteneğine sahiptir.
- Kemik Yapılar
TME’yi oluşturan iki ana kemik yüzey şunlardır:
- Temporal Kemik (Şakak Kemiği): Kafatasının yan tarafında yer alır. Bu kemikte çene eklemine ait iki önemli yapı bulunur:
- Mandibular Fossa : Alt çene kemiğinin başının (kondil) oturduğu çukur bölgedir.
- Artiküler Tüberkül : Mandibular fossanın hemen önünde bulunan kemik çıkıntıdır.
- Mandibula (Alt Çene Kemiği): Hareketli olan kısımdır.
- Mandibular Kondil (Çene Başı): Alt çene kemiğinin üst-arka ucunda bulunan, eklemleşme yüzeyini oluşturan yuvarlak başlıktır.
- Artiküler Disk (Eklem Diski)
Çene ekleminin en benzersiz ve önemli yapılarından biri Artiküler Disk‘tir.
- Yapısı ve Konumu: Fibröz (lifli) kıkırdaktan yapılmış, oval, ortası ince, kenarları kalın bir yapıdır. Mandibular kondil ile mandibular fossa arasına yerleşmiştir.
- İşlevi: Kondil ve fossa’nın kemik yüzeyleri arasında bir yastık görevi görür. Hareket sırasında bu yüzeyler arasındaki uyumu artırır, yük dağılımını optimize eder ve eklemin kaygan hareket etmesini sağlar. Disk, çene açılıp kapandıkça kondil ile birlikte hareket eder.
- Bağlar ve Kapsül
Eklem hareketini sınırlandıran ve stabiliteyi sağlayan yapılardır:
- Eklem Kapsülü: Tüm eklemi çevreleyen ve yapıları bir arada tutan, yoğun lifli bir kesedir. İç yüzeyi sinovyal zarla kaplıdır ve sinovyal sıvı salgılayarak eklemin yağlanmasını sağlar.
- Temel Bağlar:
- Lateral Ligament (Temporomandibular Ligament): Kapsülün dış yüzeyini güçlendirir ve kondilin aşırı geri hareketini önleyerek eklemi korur.
- Aksesuvar Bağlar (Yardımcı Bağlar): Sfenomandibular ve Stilomandibular bağlar, çene hareketlerini dolaylı olarak kontrol eden diğer önemli destekleyici yapılardır.
- Çiğneme Kasları
Çene ekleminin hareketini sağlayan ve eklem üzerindeki kuvvetleri yöneten başlıca kaslar (çiğneme kasları) şunlardır:
- Masseter (Çiğneme Kası): Alt çeneyi kapatmada en güçlü kastır.
- Temporalis (Şakak Kası): Alt çeneyi kapatır ve geri çeker (retrüzyon).
- Medial Pterygoid: Alt çeneyi kapatır.
- Lateral Pterygoid: Alt çeneyi açmada (önemli bir kısmı), öne itmede (protüzyon) ve yan yana harekette (öğütme hareketi) ana rolü oynar.
Bu yapıların karmaşık ve koordineli çalışması sayesinde TME, hem menteşe (hinge) hem de kayar (gliding) hareketleri aynı anda gerçekleştirebilir. Bu ikili hareket yeteneği, TME’yi vücuttaki en özgün eklemlerden biri yapar.
